Stadshoutpaviljoen Amstelpark, Amsterdam 2014-2015

Het Stadshoutpaviljoen staat op een open plek in het Amstelpark waar de gemeente een ontmoetingsplek wenste voor voorstellingen, feestjes, huwelijksfoto’s en dergelijke. In het park dat voor de Floriade van 1972 is aangelegd staan al veel interessante paviljoens en kunstwerken. Dit paviljoen is het eerste permanente bouwwerk van Stadshout, een Amsterdamse organisatie die hout van stadsbomen zinvol wil gebruiken. Het werd geconcipieerd in vers, niet voor-gedroogd hout van iepen uit Amsterdam.

Het ontwerp speelt in op de locatie, een open plek in het volgroeide park. Het bevindt zich naast en gedeeltelijk op een bestaande ronde vijver met een achthoekige rand waar het dak zich in spiegelt. Het paviljoen is alzijdig gericht met een hogere kant naar het westen waar het publiek zich zal bevinden tijdens voorstellingen. De vier driehoekige daklichten laten gefilterd licht door zoals bij een open plek in het bos. De basis is van beton met een driehoekige houten podiumvloer, de draagconstructie is van gezaagde iepenbalken met stalen knooppunten en de dakbedekking van zink en glas. Het ontwerp ontstond in een 3D model en maquette-studies in nauw overleg met constructeur Pieters BT en Stadshout.

Stadsbomen worden voor het transport meestal op 5 tot 6,5m lengte afgezaagd. Het paviljoen heeft echter een groter dak. Er is voor gekozen de balken niet te stapelen maar in dezelfde hoogte door te koppelen en zo ook de lichte knik in het dakvlak te maken. Aangezien deze knik precies bij het maximale moment zit ontstaan er grote krachten in het stalen kruis. Omdat er bovendien gewerkt wordt met ongedroogde balken zal krimp optreden wat door een schuivende verbinding opgenomen kan worden. Daarom liggen de balken op stalen dwarsplaatjes die beweging en krimp toelaten. Daarbij is ook rekening gehouden met de montagevolgorde. De 3 V-kolommen sluiten met eigen stalen bovenpunten op een andere plek aan dan de kruizen wat het zwevende effect van de overkapping versterkt.

De lang gehouden stammen uit diverse locaties kwamen op een grote stapel te liggen op de stadsdeel werf in het Amstelpark, waar Stadshout een 11m lange bandzaag heeft staan. Daar werden ze op breedte gezaagd en vervolgens in de juiste vorm gebracht met speciaal door Stadshout aangeschaft gereedschap, waaronder een manshoog boorstandaard en een “kettenstemmer” met een speciaal gemaakte geleiderail om de in 2 richtingen schuine hoeken te maken. Tegen scheuren door snelle uitdroging werden de kopse kanten met was behandeld. Het iepenhout bleek bijzonder goed bewerkbaar waarbij de medewerkers van stadshout veel geduld en vakkundigheid lieten zien.

De boven-en onderpunten van de V-liggers hebben allemaal andere maten en schuine hoeken en werden uit een 3D computermodel vervaardigd. Daarbij waren wel enige aanpassingen nodig om hout en staal naadloos op elkaar aan te sluiten. Bij de montage met een grote kraan werden de balken op de grond in de kruizen geschoven. De kap werd vervolgens in zijn geheel opgetild met de hijslussen. De V- kolommen werden er na elkaar in geschoven met een vorkheftruc en het geheel werd naar het podium gehesen.

Vervolgens kon de afbouw beginnen. Op locatie werd het dakbeschot gemonteerd en afgewerkt met zink door fa. Bruins IT. Het los kunnen schuiven van het zink over de beplanking met ventilatie- spleten was een aandachtspunt in detail en uitvoering. Als laatste werden twee zinken spuwers gemonteerd die het regenwater van het dak naar de vijver leiden. Een uitgebreid fotoverslag van het proces is te vinden op facebook.